Słownik · 306 pojęć

Słownik pojęć rolniczych

Definicje terminów technicznych — od AdBlue przez ISOBUS po BISS i EKO-płatność. Skierowane do rolników, dealerów, agronomów i początkujących.

Ceny są orientacyjne i pochodzą z rynku czeskiego (CZK) — w Polsce mogą się różnić.

Napęd i silnik

AdBlue

DEF · ciecz mocznikowa

AdBlue to 32,5% wodny roztwór mocznika, który jest wtryskiwany do układu wydechowego silników diesla, gdzie redukuje tlenki azotu (NOx) do n…

Biopaliwo / Biodiesel

biodiesel · FAME

Biodiesel to paliwo z olejów roślinnych (ester metylowy rzepaku, FAME) — w ČR obowiązkowo dodawany do zwykłego oleju napędowego (B7 = 7% FAM…

Common Rail

CRDi · wtrysk common rail

Common Rail to układ wtryskowy silników diesla z wysokociśnieniową wspólną szyną (rail), która dostarcza paliwo do elektronicznie sterowanyc…

DPF

Diesel Particulate Filter · filtr cząstek stałych

DPF (Diesel Particulate Filter) to filtr cząstek stałych w układzie wydechowym silników diesla, który wychwytuje sadzę i okresowo ją wypala …

Dwumasowe koło zamachowe

DMF · dwumasowe koło zamachowe

Dwumasowe koło zamachowe to urządzenie przeznaczone do tłumienia drgań w układach napędowych.

EGR

Exhaust Gas Recirculation · recyrkulacja spalin

EGR (Exhaust Gas Recirculation) kieruje część spalin z powrotem do dolotu — obniża temperaturę spalania i tym samym powstawanie tlenków azot…

Hydrauliczne wspomaganie układu kierowniczego

wspomaganie kierownicy

Hydrauliczne wspomaganie układu kierowniczego ułatwia sterowanie pojazdami poprzez zmniejszenie siły potrzebnej do obrotu kierownicą.

Hydraulika load-sensing

load sensing

Hydraulika load-sensing to system automatycznie dostosowujący przepływ oleju do wymagań wydajnościowych.

Intercooler (chłodnica powietrza doładowującego)

chłodnica powietrza doładowującego

Intercooler to urządzenie chłodzące sprężone powietrze między turbosprężarką a silnikiem.

Katalizator SCR

Selective Catalytic Reduction · selektywna redukcja katalityczna

SCR to układ redukcji tlenków azotu (NOx) ze spalin silników diesla za pomocą wtrysku AdBlue do specjalnego katalizatora.

Przedni wał odbioru mocy

przedni WOM

Przedni wał odbioru mocy to urządzenie umożliwiające przenoszenie mocy z ciągnika na przednie przystawki.

Przekładnia planetarna

przekładnia planetarna · przekładnia epicykliczna

Przekładnia planetarna to rodzaj mechanizmu przekładniowego wykorzystującego układ planetarny do przenoszenia momentu obrotowego.

Turbosprężarka

turbo · turbocharger

Turbosprężarka wykorzystuje energię spalin do obrócenia turbiny, która sprężą powietrze do cylindra — wyższa moc z tej samej pojemności siln…

Turbosprężarka ze zmienną geometrią (VGT)

VGT · zmiennogeometryczna turbosprężarka

Turbosprężarka ze zmienną geometrią umożliwia optymalizację wydajności turbosprężarki w szerokim zakresie obrotów silnika.

Przepisy i normy

Dyrektywa azotanowa

Dyrektywa azotanowa to europejskie przepisy prawne mające na celu ochronę wód przed zanieczyszczeniem azotanami.

DZES – dobry stan rolniczy i środowiskowy

DZES

DZES to zestaw zasad utrzymania gruntów w dobrym stanie rolniczym i środowiskowym.

GAEC (Dobry Stan Rolny i Środowiskowy)

GAEC · warunkowość

GAEC to obowiązkowe minimalne normy dla każdego wnioskodawcy płatności bezpośrednich WPR — zasady dla gleby, wody, krajobrazu. Naruszenie = …

Izba Rolnicza ČR (AK ČR)

AKČR · agrární komora

AK ČR to główna organizacja skupiająca rolników, leśników i producentów żywności w ČR — zrzesza ok. 5 000 członków, lobbuje na rzecz branży …

Natura 2000

Natura · SOO

Natura 2000 to europejska sieć obszarów chronionych — w Polsce ok. 20% powierzchni. Dla rolników oznacza ograniczenia (zakaz orki TUZ, stref…

Normy emisji Stage / Tier

Stage I · Stage V

Stage (UE) i Tier (USA) to stopniowo zaostrzane normy emisji dla silników wysokoprężnych maszyn pozadrogowych — od Stage I (1999) po obowiąz…

Obszary wrażliwe (azotanowe)

Obszary wrażliwe to tereny, na których istnieje podwyższone ryzyko zanieczyszczenia wód azotanami.

Przepisy drogowe dla ciągników

przegląd techniczny ciągnika · oznakowanie szerokości

Ciągnik na drodze publicznej w Polsce podlega przepisom: maks. szerokość 2,55 m bez zajęcia pasa, wysokość 4 m, obowiązkowe oznakowanie narz…

Warunkowość (kondicjonalność)

kondicjonalność

Warunkowość to system zasad, których rolnicy muszą przestrzegać, aby uzyskać dotacje rolnicze.

Rolnictwo precyzyjne

Agroleśnictwo

agroforestry · agroles

Agroleśnictwo to system uprawy drzew i roślin rolniczych lub chowu zwierząt na tej samej działce. Kluczowe formy: alley cropping (rzędy drze…

Auto-steering

autonomiczne sterowanie · autopilot

Auto-steering to układ autonomicznego sterowania ciągnikiem po zaprogramowanej trajektorii z dokładnością RTK GPS — kierowca ustawia rzędy, …

Baza RTK

Baza RTK to stacja referencyjna zapewniająca wysoką dokładność nawigacji GPS w rolnictwie.

Carbon credits (kredyty węglowe)

kredyty węglowe · carbon credit

Carbon credit = certyfikat potwierdzający 1 tonę ekwiwalentu CO₂ sekwestrowaną lub nieuwalnilaną do atmosfery. Rolnik produkuje kredyty dzię…

Ciągnik autonomiczny

autonomous tractor · driverless

Ciągnik autonomiczny jeździ po polu bez kierowcy — łączy RTK GPS + LiDAR + kamery + AI. Demonstracje od 2022+ (JD 8R Autonomous), komercyjna…

CTF (Controlled Traffic Farming)

controlled traffic · stałe ślady kół

CTF to metoda, w której wszystkie maszyny (ciągnik, opryskiwacz, kombajn) jeżdżą stale po tych samych stałych śladach — reszta pola pozostaj…

Drony w rolnictwie

UAV · agriculture drone

Drony w rolnictwie służą do: monitoringu (wielospektralne zdjęcia NDVI), aplikacji (oprysk, wysiew międzyplonów), kontroli (kradzieże, powod…

Farma pionowa

vertical farm · vertical farming

Farma pionowa to wielopiętrowy system uprawy roślin w kontrolowanym środowisku wewnętrznym (oświetlenie LED, hydroponika). Cel: produkcja w …

Hydroponika

hydroponics · uprawa bezglebowa

Hydroponika to uprawa roślin bez gleby — w obojętnym substracie (perlit, kokos, wełna mineralna) lub bezpośrednio w wodzie z pożywką. Kluczo…

IoT w rolnictwie

Internet of Things · agro-IoT

IoT (Internet of Things) w rolnictwie to sieć połączonych sensorów, maszyn i systemów zbierających dane w czasie rzeczywistym — wilgotność g…

ISOBUS

ISO 11783 · Tractor-Implement Bus

ISOBUS to znormalizowana magistrala komunikacyjna między ciągnikiem a maszyną (opryskiwacz, siewnik, prasa), umożliwiająca wymianę danych i …

Mapa aplikacyjna (zmienne dawkowanie)

Mapa aplikacyjna to narzędzie do zmiennego dawkowania nawozów i pestycydów zgodnie z potrzebami poszczególnych części pola.

Monitor plonu / Mapa plonów

monitor plonu · yield mapping

Monitor plonu to czujnik w kombajnie, który podczas żniw mierzy przepływ ziarna i pozycję GPS → tworzy mapę plonów pola.

N-sensor (sensor azotowy)

N-sensor to urządzenie służące do optymalizacji dawkowania nawozów azotowych na podstawie aktualnych potrzeb roślin.

Precyzyjny chów zwierząt (PLF)

PLF · precyzyjny chów

Precyzyjny chów zwierząt (PLF) to system ciągłego automatycznego monitorowania zwierząt za pomocą sensorów (akcelerometry, RFID, kamery) i a…

Przewodność elektryczna gleby (EC)

Przewodność elektryczna gleby to pomiar zdolności gleby do przewodzenia prądu elektrycznego, wskazujący na jej właściwości.

Rolnictwo regeneratywne

regen ag · regenerative agriculture

Rolnictwo regeneratywne to system uprawy ukierunkowany na odbudowę zdrowia gleby, zwiększanie materii organicznej, bioróżnorodności i sekwes…

Rolnictwo węglowe

carbon farming · climate-smart agriculture

Rolnictwo węglowe to zestaw praktyk sekwestrujących CO₂ z atmosfery do gleby i biomasy. Rolnik może z certyfikowanego węgla generować „carbo…

Rolniczy system informacyjny (FMIS)

FMIS to system informatyczny do zarządzania i optymalizacji operacji i zasobów rolniczych.

RTK GPS

RTK · Real-Time Kinematic

RTK to technologia GPS o dokładności 2–3 cm dzięki sygnałowi korekcyjnemu ze stacji referencyjnej. Standard dla autonomicznej nawigacji ciąg…

Satelity w rolnictwie

satellite agriculture · remote sensing

Dane satelitarne (Sentinel, Landsat, Planet) dostarczają wielospektralne zdjęcia do monitorowania pól — wskaźniki wegetacyjne (NDVI), wilgot…

Section Control

automatyczne wyłączanie sekcji · TC-SC

Section Control to sterowane GPS automatyczne wyłączanie sekcji opryskiwacza / kosiarki / siewnika na uwrociach, zakładkach lub w już oprysk…

Sensor wilgotności gleby

Sensor wilgotności gleby to urządzenie do pomiaru zawartości wody w glebie.

Telematyka

JDLink · AFS Connect

Telematyka to system zdalnego monitorowania maszyny przez sieć komórkową — śledzi pozycję, motogodziny, zużycie paliwa, błędy. Standard w ma…

Variable Rate Application

VRA · dozowanie zmienne

Variable Rate Application (VRA) to technika rolnictwa precyzyjnego, która zmienia dawkowanie nawozów, nasion lub środków ochrony roślin wedł…

Wskaźnik NDVI

Normalized Difference Vegetation Index · satelitarny wskaźnik wegetacji

NDVI to satelitarny wskaźnik biomasy uprawy — obliczany ze stosunku czerwonego i bliskiego podczerwieni. Wartości 0 (gołe gleba) do 1 (gęsta…

Technologia

Agregat uprawowy / Kompakt

compact disk harrow · kompaktor

Agregat uprawowy (kompakt) to narzędzie kombinowane do płytkiej uprawy gleby — talerze + wały + listwy krusząca w jednym przejeździe. Przygo…

Duals / Podwójny montaż kół

podwójny montaż kół · duals

Podwójny montaż kół (duals) to zestaw dwóch kół na każdej osi (łącznie 4 tylne + 4 przednie) — zmniejsza nacisk na glebę, zwiększa unoszerno…

Hala udojowa (typy)

milking parlor · milkroom

Hala udojowa to technologia do dojenia bydła — od jodełki przez halę równoległą po robota. Wybór wpływa na wydajność pracy, dobrostan i nakł…

Heder / Przystawka żniwna

header · stół żniwny

Heder (przystawka żniwna) to przednia część kombajnu — stół żniwny, który ścina roślinę i transportuje ją do układu omłotowego. Szerokość 4–…

Hydraulika ciągnika

obwód hydrauliczny · PFC

Hydraulika ciągnika napędza TUZ, zewnętrzne wyjścia dla maszyn i często układ kierowniczy. Nowoczesne systemy: load sensing (LS), Power Flow…

Klasa kombajnu

Class · Klassen

Klasa kombajnu (I–X+) to klasyfikacja wielkości i mocy — opiera się na powierzchni bębna omłotowego i liczbie potrząsaczy. Wyższa klasa = wy…

Kultywator podsztyblowy

kultywator skibowy

Kultywator podsztyblowy to maszyna przeznaczona do głębszej uprawy gleby.

Ładowacz czołowy

ładowacz frontowy

Ładowacz czołowy to maszyna przeznaczona do załadunku i transportu materiałów.

Manipulator teleskopowy

ładowarka teleskopowa

Manipulator teleskopowy to maszyna przeznaczona do przemieszczania materiałów w gospodarstwach rolnych.

Mulczer

mulcher · mulcher rotacyjny

Mulczer to rotacyjne rozdrabniacz masy roślinnej — ściernisk, resztek pożniwnych, trawy, słabych krzewów. Podłączony do WOM ciągnika przez u…

Napęd 4×4 / Napęd na wszystkie koła

MFWD · Mechanical Front Wheel Drive

Napęd 4×4 (MFWD) dodaje napęd na przednią oś — zwiększa siłę uciągu, zmniejsza poślizg, lepszy na grząskim terenie. Standard w 95% nowoczesn…

Pielnik (uprawa międzyrzędowa)

pielnik międzyrzędowy · kultywator

Pielnik to narzędzie rolnicze stosowane do międzyrzędowej uprawy gleby.

Pług (typy i parametry)

plough · pług orny

Pług to narzędzie do głębokiej orki — odwraca 20–35 cm warstwę orną. Istnieje typ zawieszany, półzawieszany i odwracalny (reversible) z 2–12…

Pneumatyczna siewnik

pneumatyczny siewnik · siewnik

Pneumatyczny siewnik to urządzenie do precyzyjnego wysiewu nasion za pomocą strumienia powietrza.

PowrQuad / Quad-Shift

power shuttle · IVT

PowrQuad to skrzynia biegów John Deere łącząca 4 mechaniczne zakresy × 4 hydraulicznie zmieniane stopnie = 16 do przodu / 16 do tyłu. Podzbi…

Prasa zwijająca (prasa do bel)

prasa do bel · owijarka

Prasa zwijająca to maszyna rolnicza przeznaczona do prasowania i pakowania pasz w okrągłe bele.

Przedni układ zawieszenia / Przedni TUZ

przedni trzypunkt · frontale

Przedni układ zawieszenia to hydrauliczny zawieszenie opcjonalnie montowany z przodu ciągnika — umożliwia "kanapkowe" stosowanie maszyn z pr…

Przekładnia hydrostatyczna

HST · hydrostat

Przekładnia hydrostatyczna przenosi moc przez pompę hydrauliczną i silnik — bezstopniowa zmiana prędkości za pomocą joysticka lub pedału, st…

Przyczepa wywrotka (trójstronny wywrot)

tipper · wywrotka

Przyczepa wywrotka (trójstronny wywrot) to przyczepa transportowa z hydraulicznym wywrotem na 3 strony. Kluczowa w liniach żniwnych, transpo…

Rotor / Kombajn rotorowy

axial-flow · tangencjalny

Kombajn rotorowy (axial-flow) wykorzystuje podłużny rotor zamiast klasycznego cylindrycznego bębna — wyższa przepustowość, mniejsze uszkodze…

Rozsiewacz nawozów mineralnych

rozsiewacz nawozów

Rozsiewacz nawozów mineralnych to maszyna przeznaczona do równomiernego rozsiewania nawozów na polu.

Sieczkarnia samojezdna

sieczkarnia · sieczkarnia zbierająca

Sieczkarnia samojezdna to maszyna przeznaczona do zbioru i siekania pasz na kiszonkę.

Skrzynia CVT

Continuously Variable Transmission · skrzynia bezstopniowa

CVT (Continuously Variable Transmission) to bezstopniowa skrzynia biegów umożliwiająca płynną zmianę przełożenia bez zmiany biegów. Standard…

Skrzynia Powershift

częściowy powershift · fullpower shift

Powershift to skrzynia biegów z mechanicznymi stopniami, ale zmiana biegów odbywa się pod obciążeniem bez wciskania sprzęgła za pomocą hydra…

Talerzowy agregat ścierniskowy

kultywator talerzowy · pług talerzowy

Talerzowy agregat ścierniskowy to maszyna rolnicza przeznaczona do płytkiej uprawy ścierniskowej gleby.

Trzypunktowy układ zawieszenia

TUZ-mechaniczny · 3-punkt

Trzypunktowy układ zawieszenia to znormalizowany system podłączania maszyn do tylnej (lub przedniej) części ciągnika — dwa dolne ramiona + j…

WOM (Wał odbioru mocy)

Power Take-Off · wał odbioru mocy

WOM (Power Take-Off) to wał odbioru mocy ciągnika do napędu maszyn — siewnik, kosiarka, prasa, opryskiwacz. Standardowe obroty 540 lub 1000 …

Wóz asenizacyjny do gnojowicy (aplikator)

aplikator gnojowicy

Wóz asenizacyjny do gnojowicy to maszyna przeznaczona do transportu i aplikacji gnojowicy na pola.

Nawozy

Biowęgiel (biochar)

biochar · agrouwęgiel

Biowęgiel to porowaty węgiel uzyskiwany przez pirolizę biomasy (drewna, słomy, resztek roślinnych) bez dostępu tlenu. Dodawany do gleby w ce…

DAM 390 (Nawóz płynny)

DAM · UAN

DAM 390 to płynny nawóz azotowy z 30% N (mieszanina mocznika + saletry amonowej + wody). Aplikacja przez opryskiwacz — szybka, równomierna, …

DAP (Diafosforan amonu)

DAP · diafosforan amonu

DAP (diafosforan amonu) to granulowany nawóz z 18% azotem i 46% fosforem (P₂O₅). Główne źródło fosforu w rolnictwie czeskim.

Gnojowica

Gnojowica to płynny nawóz organiczny pochodzący z hodowli zwierząt gospodarskich.

Kalimagnesja (Patentkali)

Patentkali

Kalimagnesja to nawóz mineralny zawierający potas i magnez.

LAV / CAN (Saletra wapniowo-amonowa)

CAN · saletra wapniowa

LAV (CAN) to nawóz azotowy z zawartością 27% N i składnikiem wapiennym. Drugi najczęściej stosowany nawóz N w Polsce po moczni. Szybki efekt…

Mączka kostna

Mączka kostna to nawóz organiczny bogaty w fosfor i wapń.

Mocznik

urea · karbamid

Mocznik (chemicznie urea, CO(NH₂)₂) to najkoncentrowaniejszy nawóz azotowy — zawiera 46% N, najtańszy na jednostkę azotu.

Nawozy dolistne

nawozy foliarne

Nawozy dolistne to nawozy aplikowane bezpośrednio na liście roślin w celu szybkiego dostarczenia składników odżywczych.

Nawóz NPK

NPK · nawóz mineralny

NPK to nawóz mineralny zawierający trzy główne składniki pokarmowe — azot (N), fosfor (P) i potas (K). Oznaczenie np. 15-15-15 oznacza 15% k…

Obornik (stajenny)

obornik stajenny

Obornik to nawóz organiczny powstający z odchodów zwierząt gospodarskich i ściółki.

Poferment (digestat)

Poferment to nawóz organiczny powstający jako produkt uboczny biogazowni.

Siarka w żywieniu roślin

siarka w roślinach

Siarka jest kluczowym pierwiastkiem w żywieniu roślin, ważnym dla syntezy aminokwasów i enzymów.

Sól potasowa (KCl)

chlorek potasu

Sól potasowa to nawóz mineralny zawierający potas w postaci chlorku potasu.

Superfosfat

Superfosfat to nawóz fosforowy wytwarzany z fosforytów i kwasu siarkowego.

Wapień dolomityczny

Wapień dolomityczny to naturalny nawóz zawierający wapń i magnez.

Agrotechnika

Balot kiszonkowy

kiszonka baloty · baled silage

Balot kiszonkowy to owalny balot zielonej paszy (lucerna, koniczyna, trawy) owinięty folią plastikową do fermentacji. Alternatywa dla dużego…

Erozja gleby

erozja wodna · erozja wietrzna

Erozja gleby to proces, w którym woda (deszcz, powódź) lub wiatr unosi warstwę orną z pola. W Polsce zagrożone jest ok. 30% gruntów ornych —…

Głęboszowanie (spulchnianie podglebowe)

Głęboszowanie to zabieg agrotechniczny mający na celu poprawę struktury gleby i jej napowietrzenie.

Kapilarność gleby

Kapilarność gleby to zdolność gleby do transportu wody w drobnych porach wbrew grawitacji.

Łoże siewne

Łoże siewne to przygotowana powierzchnia gleby, na którą wysiewane są nasiona.

Materia organiczna w glebie

próchnica · frakcja organiczna

Materia organiczna (próchnica) to obumarła materia roślinna i zwierzęca w glebie. Kluczowy wskaźnik zdrowia gleby — utrzymuje wodę, składnik…

Mineralizacja materii organicznej

mineralizacja gleby

Mineralizacja materii organicznej to proces przekształcania substancji organicznych w formy nieorganiczne.

Mykoryza

mycorrhiza · symbioza grzybów i korzeni

Mykoryza to symbioza między korzeniami roślin a grzybami glebowymi. Grzyb zwiększa za pomocą swoich strzępek powierzchnię ssącą korzenia 10–…

No-till / Uprawa bezorkowa

direct drilling · siew bezpośredni

No-till (uprawa bezorkowa) eliminuje orkę — siewnik sieje bezpośrednio w ściernisko. Oszczędza paliwo, chroni glebę przed erozją, ale wymaga…

Norma wysiewu

Norma wysiewu to ilość materiału siewnego użytego na jednostkę powierzchni podczas siewu.

Oprysk pre-emergence

pre-emergent · przed wschodami

Oprysk pre-emergence stosuje się na polu po siewie, ale przed wschodami rośliny uprawnej i chwastów. Niszczy kiełkujące chwasty zanim wyrosn…

Orka

głęboka uprawa · plow

Orka to głębokie odwracanie gleby pługiem na głębokość 20–35 cm. Tradycyjna podstawa jesiennej uprawy — narusza strukturę, niszczy chwasty, …

Oziminy vs jarzyny

oziminy · jarzyny

Oziminy wysiewa się jesienią, jarzyny wiosną. Oziminy wykorzystują zimową wilgoć, dają wyższe plony. Jarzyny mają krótszy cykl, wyższe ryzyk…

Pasy bioróżnorodności

biokorytarz · elementy krajobrazowe

Pasy bioróżnorodności to niezasiane pasy między głównymi uprawami, przeznaczone dla bioróżnorodności, owadów, ptactwa i drobnej zwierzyny. C…

pH gleby

pH gleby to miara kwasowości — poniżej 7 kwaśna, powyżej 7 zasadowa. Idealne dla większości roślin uprawnych to pH 6,0–7,0. Korekta przez wa…

Płodozmian

rotacja upraw · crop rotation

Płodozmian to planowe zmianowanie upraw na polu w kolejnych latach. Kluczowa zasada zrównoważonego rolnictwa — poprawia glebę, ogranicza chw…

Poślizg

poślizg kół

Poślizg to zjawisko, gdy koła lub gąsienice ciągnika tracą przyczepność do powierzchni gleby.

Przedsiewna uprawa gleby

Przedsiewna uprawa gleby to zestaw zabiegów mających na celu przygotowanie gleby przed siewem.

Roundup (glifosat)

glifosat · glyphosate

Glifosat (handlowy Roundup) to nieselektywny systemiczny herbicyd — niszczy wszystkie rośliny po oprysku. Dominujący herbicyd w rolnictwie p…

Strip-till

pasowa uprawa gleby · orka pasowa

Strip-till to kompromis między orką a no-till — uprawia tylko 20–30 cm szeroki pas gleby w rzędzie (gdzie sieje się nasiona), między rzędami…

Ściernisko

Ściernisko to pozostałość łodyg i korzeni roślin uprawnych po zbiorach.

TUZ (Trwałe użytki zielone)

łąka · pastwisko

TUZ to trwałe użytki zielone — łąka lub pastwisko, które przez 5+ lat nie było przeorywane. Oddzielna kategoria w LPIS z własnymi zasadami d…

Wałowanie

Wałowanie to zabieg agrotechniczny zapewniający zagęszczenie powierzchni gleby po siewie.

Wapnowanie gleby

wapnowanie · liming

Wapnowanie to stosowanie substancji wapniowych do gleby w celu regulacji pH i uzupełnienia wapnia. Kluczowy długoterminowy zabieg dla żyznoś…

Wsiewki / Międzyplony

rośliny okrywowe · cover crops

Międzyplony to rośliny wysiewane między dwoma głównymi uprawami w celu poprawy żyzności gleby, ochrony przed erozją i wiązania azotu. Warune…

Zagęszczenie gleby

kompakcja gleby

Zagęszczenie gleby to proces ubicia struktury glebowej pod wpływem obciążenia mechanicznego.

Zielony nawóz (nawożenie zielone)

nawozy zielone

Nawożenie zielone to metoda agrotechniczna polegająca na stosowaniu roślin do wzbogacania gleby w materię organiczną i składniki odżywcze.

Dopłaty rolnicze

AEKO (Działania rolno-środowiskowo-klimatyczne)

AEKO · rolno-środowiskowe

AEKO to wieloletnie (5-letnie) dobrowolne zobowiązania z ekologicznie przyjazną gospodarką — wypas, pasy biocenotyczne, zadarnianie, sady it…

ANC – płatność dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi

ANC

ANC to płatność dla rolników na obszarach z ograniczeniami naturalnymi.

BISS

Basic Income Support for Sustainability · Płatność podstawowa

BISS to główna płatność bezpośrednia CAP 2024 — według stawki ogłoszonej przez ARiMR na dany rok na wszystkie kwalifikujące się grunty rolne…

CAP 2024

Wspólna Polityka Rolna · WPR 2023-2027

CAP 2024 (Common Agricultural Policy, po polsku WPR) to program płatności bezpośrednich UE dla rolników na okres 2023–2027. Główne płatności…

Cena bazowa (basis)

Basis · Cena podstawowa

Cena bazowa to różnica między ceną towaru na rynku lokalnym a jego ceną na rynku futures.

DPB (Część bloku glebowego)

Część bloku glebowego

DPB (Díl půdního bloku — część bloku glebowego) to najmniejsza jednostka w LPIS — ciągła powierzchnia jednego rolnika z jedną kulturą. Stano…

Ekoschematy (ekoplatność)

ekoplatność

Ekoschematy to wsparcie finansowe ukierunkowane na promowanie ekologicznych praktyk rolniczych.

Giełda towarowa

Giełda surowców · Rynek towarowy

Giełda towarowa to rynek, na którym handluje się towarami, takimi jak produkty rolne i surowce.

Interwencja 33.73 (Inwestycje w przedsiębiorstwa rolne)

Investice do zemědělství · PRV investice

Interwencja 33.73 to główna dotacja inwestycyjna w ČR — obejmuje zakup maszyn, budynki, technologie. Stawka 50–60 % kosztów kwalifikowalnych…

Kontrakt forward

Forward · Kontrakt terminowy

Kontrakt forward to umowa o przyszłej sprzedaży lub zakupie towaru po z góry ustalonej cenie.

Leasing vs kredyt

leasing operacyjny · leasing finansowy

Leasing i kredyt to dwie drogi finansowania ciągnika. Leasing = wynajem z opcją wykupu na końcu, kredyt = pożyczka bankowa. Różnią się VAT, …

LPIS

Land Parcel Identification System · ewidencja gruntów

LPIS to centralna ewidencja gruntów rolnych w ČR — każde pole/działka ma unikalny blok LPIS, do którego przypisane są wnioski dotacyjne i da…

MATIF (paryska giełda towarowa)

MATIF · Giełda Paryska

MATIF to paryska giełda towarowa specjalizująca się w obrocie kontraktami futures.

Opłata magazynowa

Opłata za magazynowanie · Koszty składowania

Opłata magazynowa to należność za przechowywanie towarów w magazynach.

Plan Strategiczny WPR 2023–2027

Strategický plán SZP · Common Agricultural Policy Strategic Plan

Plan Strategiczny WPR 2023–2027 to krajowa implementacja unijnej Wspólnej Polityki Rolnej dla ČR. Definiuje wszystkie tytuły dotacyjne (płat…

Płatność dla młodych rolników

Płatność dla młodych rolników to wsparcie finansowe przeznaczone dla początkujących rolników do 40. roku życia.

Płatność EKO

Eco-scheme · zazielenianie

Płatność EKO to część CAP 2024 wspierająca praktyki ekologiczne. Stawka podstawowa i premiowa ogłaszane są na każdy rok osobno; premiowa prz…

Płatność redystrybucyjna

Płatność redystrybucyjna to dodatkowe wsparcie finansowe dla małych i średnich gospodarstw rolnych.

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW)

PROW

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich to zestaw środków wspierających rozwój obszarów wiejskich i rolnictwa.

Pułapowanie płatności bezpośrednich

pułapowanie

Pułapowanie płatności bezpośrednich to ograniczenie maksymalnej wysokości dotacji, jaką może otrzymać jedno gospodarstwo rolne.

SAPS – jednolita płatność obszarowa

SAPS

SAPS to system płatności bezpośrednich dla rolników oparty na powierzchni użytkowanych gruntów.

Skup interwencyjny

Interwencja · Zakup interwencyjny

Skup interwencyjny to mechanizm, za pomocą którego państwo stabilizuje rynek towarowy.

Wniosek zbiorczy

wniosek jednolity · wniosek kombinowany

Wniosek zbiorczy to coroczny formularz składany do ARiMR przez eWniosekPlus, który grupuje wszystkie płatności bezpośrednie WPR — BISS, CISS…

Zazielenienie (greening)

greening

Zazielenienie to zestaw środków rolniczych ukierunkowanych na poprawę zrównoważenia ekologicznego.

Jednostki i pomiary

Akr (acre)

acre · akre

Akr (acre) to anglosaska jednostka powierzchni = 4 046,86 m² = 0,4047 hektara. Standardowa jednostka w USA, Wielkiej Brytanii, Kanadzie i Au…

Ar (a)

a · sto metrów kwadratowych

Ar (a) to jednostka powierzchni = 100 m² = kwadrat 10 × 10 m. 100 arów = 1 hektar. Stosowany dla ogrodów, działek i małych gruntów w katastr…

Buszel (bushel)

bushel · bu

Buszel (bushel, bu) to anglosaska jednostka objętości i masy dla zboża. 1 buszel US pszenicy = 27,2155 kg, kukurydzy = 25,4 kg. Standardowa …

Dawka aplikacyjna (l/ha)

dawka aplikacyjna

Dawka aplikacyjna to ilość cieczy stosowana na jeden hektar gleby, wyrażona w litrach.

Funt (pound, lb)

pound · lb

Funt (pound, lb) to anglosaska jednostka masy = 0,4536 kg. Standardowa jednostka w USA, Wielkiej Brytanii, Kanadzie i Australii. W rolnictwi…

Gęstość usypowa ziarna

gęstość usypowa

Gęstość usypowa ziarna to masa ziarna na jednostkę objętości, wyrażona w kg/m³.

Hektar (ha)

ha · jednostka powierzchni

Hektar (ha) to jednostka powierzchni = 10 000 m² = 100 × 100 m. Standardowa jednostka w rolnictwie dla powierzchni pól, dotacji, plonów.

Hektolitr (hl)

hl · waga hektolitrowa

Hektolitr (hl) to jednostka objętości = 100 litrów = 0,1 m³. W rolnictwie kluczowy dla wagi hektolitrowej zboża (kg/hl) — parametr jakościow…

Jitro

historyczna jednostka powierzchni · austriackie jitro

Jitro to historyczna środkowoeuropejska jednostka powierzchni ≈ 0,5755 ha (austriackie/czeskie jitro = 1600 sążni kwadratowych). Powierzchni…

Kilogram (kg)

kg · kilo

Kilogram (kg) to podstawowa jednostka masy w SI. W rolnictwie kluczowy dla dawkowania nawozów (kg/ha), masy zwierząt, cen pasz i opakowań (k…

Kilometr kwadratowy (km²)

km² · km2

Kilometr kwadratowy (km²) to jednostka powierzchni = kwadrat 1 × 1 km = 100 hektarów = 1 000 000 m². Stosowany dla lasów, obszarów katastral…

Korzec

czeski korzec · praski korzec

Korzec to historyczna czeska jednostka powierzchni ≈ 0,2877 ha (28,77 a). Powierzchnia, na którą wysiewa się 1 korzec (miara objętości) zboż…

Kwintal (q)

q · kwintal metryczny

Kwintal (q) to jednostka masy = 100 kg. W rolnictwie używany dla plonów i cen towarów — pszenica 60 q/ha = 6 t/ha.

Łan

cały łan · łan chłopski

Łan to średniowieczna czeska jednostka powierzchni ≈ 18 ha (ściślej 16–24 ha w zależności od regionu). Powierzchnia chłopskiego gospodarstwa…

Metr kwadratowy (m²)

m² · m2

Metr kwadratowy (m²) to podstawowa jednostka powierzchni w SI = kwadrat 1 × 1 m. 10 000 m² = 1 hektar. Uniwersalna jednostka dla budynków, d…

Morgen

pruski morgen · niemieckie jitro

Morgen to historyczna niemiecka/austriacka jednostka powierzchni. Pruski morgen = 0,2553 ha, bawarski = 0,3407 ha, austriacki = 0,5755 ha (=…

NEL – netto energia laktacji

netto energia laktacji

NEL to jednostka mierząca dostępną energię do produkcji mleka u krów mlecznych.

PDI – białko strawne

białko strawne

PDI to jednostka do pomiaru ilości strawnego białka w paszy.

Plon (t/ha)

plon

Plon to ilość produkcji uzyskana z jednego hektara gleby, wyrażona w tonach.

Strych

historyczny strych · morawski strych

Strych to historyczna środkowoeuropejska jednostka powierzchni ≈ 0,288 ha (28,8 a), w zasadzie synonim czeskiego korca. Powierzchnia, na któ…

Sucha masa (% suchej masy)

sucha masa

Sucha masa to udział stałej materii w materiale po usunięciu wody, wyrażony w procentach.

Tona (t)

t · tona metryczna

Tona (t) to jednostka masy = 1 000 kg = 10 kwintali metrycznych (q). Standardowa jednostka w rolnictwie dla plonów roślin (t/ha), cen skupu …

Rośliny uprawne i towary

Bób polny

Vicia faba

Bób polny to roślina strączkowa uprawiana w celach spożywczych i paszowych.

Burak cukrowy

sugar beet · Beta vulgaris

Burak cukrowy (Beta vulgaris) to jara roślina okopowa uprawiana do produkcji cukru. Powierzchnia CZ 60 000–70 000 ha. Plon 60–80 t/ha korzen…

Ciecierzyca

Ciecierzyca to roślina strączkowa znana z wysokiej zawartości białka i błonnika.

Facelia błękitna

Facelia błękitna to jednoroczna roślina wykorzystywana jako nawóz zielony.

Gorczyca siewna

mustard · Sinapis alba

Gorczyca siewna (biała gorczyca) to jara roślina z rodziny kapustowatych do produkcji musztardy (przyprawa) i jako poplon do nawożenia zielo…

Groch siewny

pea · Pisum sativum

Groch siewny to jara roślina strączkowa uprawiana na nasiona (groch pastewny) lub zielony strąk (groch konserwowy). Powierzchnia CZ 10 000–2…

Gryka zwyczajna

Fagopyrum esculentum

Gryka zwyczajna to pseudozboże uprawiane w celach spożywczych.

Jęczmień paszowy

feed barley · paszowy jęczmień ozimy/jary

Jęczmień paszowy to ozima lub jara roślina uprawiana na paszę dla bydła, trzody chlewnej i drobiu. Wyższy plon (6–8 t/ha) niż browarny, wyżs…

Jęczmień słodowy

malting barley · browarny jęczmień

Jęczmień słodowy to jara roślina uprawna przeznaczona do produkcji słodu (browarnictwo). CZ ma 100 000+ ha. Kluczowe parametry: masa hl min.…

Koniczyna łąkowa

Trifolium pratense

Koniczyna łąkowa to wieloletnia roślina pastewna uprawiana jako pasza i do poprawy gleby.

Kukurydza kiszonkowa

silage corn · kukurydza paszowa

Kukurydza kiszonkowa uprawiana jest na całe rośliny (kolby + łodygi + liście), zbierana niedojrzała i fermentowana jako kiszonka — główna pa…

Len zwyczajny

flax · Linum usitatissimum

Len zwyczajny to roślina o podwójnym zastosowaniu — len oleisty na nasiona i olej lniany, len włóknisty na włókno (płótno lniane). Powierzch…

Lucerna siewna

Medicago sativa · alfalfa

Lucerna to wieloletnia roślina pastewna (3–5 lat na jednym gruncie) bogata w białko. Zbierana 3–4× rocznie, wiąże N, poprawia strukturę gleb…

Łubin (wilczy groch)

Lupinus

Łubin to rodzaj roślin wykorzystywany do produkcji paszy i nawożenia zielonego.

Mak siewny

poppy · Papaver somniferum

Mak siewny to jara oleista roślina, w której obszarze CZ jest globalną potęgą — produkuje 50–70 % światowego spożywczego maku (niebieskie zi…

Owies jary

oats · Avena sativa

Owies jary to zboże uprawiane głównie w chłodniejszych i północniejszych rejonach Czech. Plon 3,5–5 t/ha, cena 4 000–5 500 Kč/t. Zastosowani…

Proso zwyczajne

Panicum miliaceum

Proso zwyczajne to zboże uprawiane w celach spożywczych i paszowych.

Pszenica jara

spring wheat · jarka pszenica

Pszenica jara to uzupełniająca roślina uprawna w CZ — 20 000–40 000 ha (łatka po nieudanej pszenicy ozimej lub specjalistyczne odmiany). Sie…

Pszenica ozima

winter wheat · Triticum aestivum

Pszenica ozima to najważniejsza roślina uprawna ČR — 800 000+ ha = 30 % gruntów ornych. Sieje się jesienią (wrzesień–październik), zbiera w …

Pszenżyto

triticale · mieszaniec pszenicy i żyta

Pszenżyto to zboże powstałe ze skrzyżowania pszenicy (Triticum) i żyta (Secale). Łączy cechy obu — plonowanie pszenicy + odporność żyta. Głó…

Rzepak ozimy

oilseed rape · canola

Rzepak ozimy to strategiczna roślina oleista w ČR — uprawiany na 380–420 tys. ha (12 % gruntów ornych). Plon 3,5–4,5 t/ha, głównie na biopal…

Słonecznik jednoroczny

sunflower · Helianthus annuus

Słonecznik to jara oleista roślina o rosnącym znaczeniu w CZ (zmiana klimatu). Powierzchnia 30 000–50 000 ha, plon 2,5–4 t/ha, cena 13 000–1…

Soja zwyczajna

soja · soybean

Soja to najważniejsza roślina strączkowa świata, w ČR roślina mniejszościowa (15–25 tys. ha), ale o rosnącym znaczeniu. Bogata w białko (40 …

Sorgo

Sorghum

Sorgo to zboże uprawiane w celach spożywczych i paszowych.

Żyto ozime

rye · Secale cereale

Żyto ozime to zboże uprawiane na ubogich glebach i w chłodniejszych/górskich rejonach Czech. Plon 5–7 t/ha, cena 4 200–5 200 Kč/t. Główne za…

Historia i pojęcia archaiczne

Grunt chłopski

chłopski grunt · zapis gruntowy

Grunt to historyczne określenie gospodarstwa chłopskiego — siedlisko z domem, zabudowaniami gospodarczymi, ogrodem i polami. „Grunt chłopski…

Kierat

kierat chodzikowy · napęd kieratowy

Kierat to historyczna maszyna napędzana siłą zwierząt pociągowych (koni, wołów) — okrągłe urządzenie, w którym zwierzę chodzi po obwodzie i …

Klepisko

młocarnia · mlatownia

Klepisko to duża powierzchnia (pierwotnie ubita glina) w stodole, gdzie cepami lub kieratową młocarnią omłacano zboże. Centrum zimowych prac…

Miedza

pas miedzowy · kamień graniczny

Miedza to wąski trawiasty lub zakrzewiony pas oddzielający sąsiednie pola. Historycznie wyznaczała granicę między właścicielami, dziś cenion…

Pańszczyzna

pańszczyzna poddańcza · pańszczyzna pańska

Pańszczyzna była obowiązkową nieodpłatną pracą poddanych chłopów na gruntach pana — główna forma renty feudalnej w Czechach od XI do XIX wie…

System trójpolny

gospodarka trójpolna · trójpolówka

System trójpolny to średniowieczny płodozmian dzielący grunty orne na trzy pola — oziminy, jare i ugór. Co roku pola się zmieniały. Dominowa…

Ugór

ugorowanie · odłóg

Ugór to chwilowo nieobsiane pole, które się pozostawia na odpoczynek w celu regeneracji składników pokarmowych i zwalczania chwastów. W hist…

Żniwa

żęty · zbiór zbóż

Żniwa to tradycyjne określenie zbioru zbóż — szczytowy okres letniego roku rolniczego (lipiec–sierpień). Historycznie koszono sierpem lub ko…

Hodowla i produkcja zwierzęca

BCS (Body Condition Score)

Body Condition Score · ocena kondycji ciała

BCS to wizualna ocena kondycji ciała bydła w skali 1–5 (USA) lub 1–9. Kluczowe narzędzie zarządzania — optymalne BCS krowy mlecznej przy por…

Brakowanie (wycofywanie zwierząt)

wycofywanie · selektywne wycofanie

Brakowanie to proces wycofywania zwierząt ze stada na podstawie nieodpowiednich cech lub stanu zdrowia.

Dawki pokarmowe

pasze dla bydła · żywienie bydła

Dawka pokarmowa to dobowa ilość paszy dla zwierzęcia gospodarskiego, zbilansowana pod kątem energii, białka, włókna i minerałów. Dla wysokom…

DJP – duża jednostka przeliczeniowa

duża jednostka przeliczeniowa

DJP to standaryzowana jednostka służąca do wyrażenia wielkości chowu zwierząt gospodarskich.

ECM – mleko przeliczone na energię

ECM

ECM to wskaźnik przeliczający mleko na standaryzowaną wartość energetyczną.

Głęboka ściółka

głębokie posłanie · głęboka ściółka

Głęboka ściółka to metoda utrzymywania zwierząt gospodarskich na warstwie słomy lub innego materiału, regularnie uzupełnianej.

Jałówka

heifer · jalůvka

Jałówka to samica bydła od urodzenia do pierwszego wycielenia — typowo 0–24 miesiące. Kluczowa inwestycja w chowie (12–18 mies. odchowu bez …

Kolczyk

kolczyk uszny · ear tag

Kolczyk to plastyczna zawieszka identyfikacyjna zakładana do ucha zwierzęcia gospodarskiego, obowiązkowa w UE. Bydło, owce, kozy, świnie. Za…

Krzywa laktacji

krzywa produkcji

Krzywa laktacji to graficzne przedstawienie produkcji mleka u krów mlecznych w trakcie laktacji.

Krzyżowanie ras

hybrydyzacja · genetyczne krzyżowanie

Krzyżowanie ras to metoda genetyczna stosowana do uzyskiwania potomstwa o pożądanych cechach z różnych ras.

Księga hodowlana

herd book · ewidencja hodowlana

Księga hodowlana to oficjalny rejestr czystorasowych zwierząt rasy z rodowodem i wartością hodowlaną. Prowadzi ją uznana organizacja hodowla…

Mieszaniec F1

pokolenie F1 · first filial generation

Mieszaniec F1 to pierwsze pokolenie krzyżówek dwóch różnych ras/linii. Wykazuje heterozję (hybrid vigor) — wyższą wydajność niż średnia rodz…

Ocena użytkowości (KU)

KU · DHIA

Ocena użytkowości to systematyczny monitoring produkcji i jakości mleka krów. W CZ prowadzi ją Czeski Związek Hodowców — 1× w miesiącu anali…

Odchów cieląt

odchów młodych · chów cieląt

Odchów cieląt to proces pielęgnacji i żywienia cieląt od urodzenia do odsadzenia.

Okres przejściowy (transition period)

transition period · okres przejściowy krowy mlecznej

Okres przejściowy to 3 tygodnie przed i 3 tygodnie po wycieleniu = 6 tygodni krytycznego zdrowotnie i metabolicznie przejścia krowy. 70 % ws…

Opas bydła

tucz bydła · intensywny opas

Opas bydła to proces zwiększania masy bydła w celu produkcji mięsa.

Ruja (estrus)

cieczka · estrus

Ruja to okres receptywności płciowej samicy — u krowy trwa 12–24 h, powtarza się co 18–24 dni. Kluczowy moment do inseminacji. Wykrywanie ru…

Siara (kolostrum)

colostrum · siara

Siara to pierwsze mleko krowy po wycieleniu — bogate w immunoglobuliny (IgG). Cielę musi otrzymać 4 litry siary w ciągu 6 godzin po urodzeni…

Sztuczna inseminacja

AI · artificial insemination

Sztuczna inseminacja to metoda rozrodu, w której nasienie wybranego buhaja hodowlanego przechowywane jest mrożone i w odmierzonych dawkach w…

Ściółka

Ściółka to materiał stosowany w hodowli zwierząt w celu zapewnienia komfortu i higieny.

TMR (Total Mixed Ration)

Total Mixed Ration · całkowita dawka mieszana

TMR (Total Mixed Ration) to technologia żywienia, w której wszystkie składniki dawki (kiszonka, siano, koncentrat, minerały) miesza się w wo…

Wycielenie

poród krowy · cielenie

Wycielenie to poród krowy. W naturalnym cyklu następuje około 280 dni po inseminacji. Kluczowy moment w zarządzaniu gospodarstwem — rozpoczy…

Zapalenie wymienia (mastitis)

mastitis · zapalenie gruczołu mlekowego

Zapalenie wymienia to stan zapalny gruczołu mlekowego krowy, typowo bakteryjny. Najważniejszy problem zdrowotny ferm mlecznych — powoduje 30…

Zasuszenie (okres zasuszenia)

okres zasuszenia

Zasuszenie to okres, w którym krowa mleczna przestaje być dojona przed porodem.

Wyrażenia potoczne i slang

Kombajnista

kombajnista · kierowca kombajnu

Kombajnista to potoczne określenie kierowcy sieczkarni-kombajnu podczas żniw. W hierarchii zawodowej farmy jest to pozycja najbardziej widoc…

Śrutownik

maszyna do śrutowania · gniotownik zboża

Śrutownik to maszyna do rozdrabniania zboża, kukurydzy i roślin strączkowych na grubą śrutę paszową dla bydła. Historycznie napędzany kierat…

Traktorzysta

kierowca ciągnika · agro kierowca

Traktorzysta to potoczne określenie kierowcy ciągnika rolniczego. Najstarsza i najbardziej typowa profesja zmechanizowanego rolnictwa. Dziś …

Ziemniak (kartofel)

kartofel · pyra

Ziemniak to potoczna / gwarowa nazwa dla rośliny Solanum tuberosum. W języku polskim istnieją regionalne warianty: ziemniak (standard PL), k…

Ochrona roślin i opryski

Adiuwant (środek zwilżający)

środek zwilżający · substancja powierzchniowo czynna

Adiuwant to substancja dodawana do pestycydów w celu zwiększenia ich skuteczności.

Azoksystrobina

Azoksystrobina to fungicyd o szerokim spektrum działania stosowany do ochrony roślin uprawnych przed chorobami grzybowymi.

Brunatna zgnilizna (monilioza)

Monilinia spp. · zgnilizna pestkowych

Monilioza to choroba grzybowa atakująca kwiaty i owoce drzew pestkowych.

Desykacja

desiccation · przedzbiorowe suszenie

Desykacja to przedzbiorowe wysuszenie łanu (rzepak, słonecznik, ziemniaki, groch) metodą chemiczną. Ujednolica dojrzewanie, obniża wilgotnoś…

Diabrotyka kukurydziana

Diabrotica virgifera

Diabrotyka kukurydziana to szkodnik kukurydzy powodujący uszkodzenia korzeni i obniżający plony.

Fungicydy

fungicides · środki przeciwgrzybowe

Fungicydy to preparaty chemiczne stosowane przeciw chorobom grzybowym roślin. Kluczowe klasy: triazole (DMI), strobiluryny (QoI), SDHI, kont…

Fuzarioza kłosów

Fusarium head blight · FHB

Fuzarioza kłosów (Fusarium spp.) to choroba grzybowa zbóż (pszenica, jęczmień) atakująca kłosy. Produkuje mykotoksyny (DON, ZEA, T-2) szkodl…

Herbicydy

herbicides · środki chwastobójcze

Herbicydy to preparaty przeciw chwastom. Glifosat (Roundup) jest najszerzej stosowany. Herbicydy selektywne zwalczają tylko określone gatunk…

Insektycydy

insecticides · środki owadobójcze

Insektycydy to preparaty przeciw szkodliwym owadom. Kluczowe klasy: pyretroidy (lambda-cyhalothrin), neonikotynoidy (ZAKAZANE w UE 2018 do s…

Mączlik szklarniowy

Trialeurodes vaporariorum

Mączlik szklarniowy to szkodnik atakujący rośliny w szklarniach.

Mączniak prawdziwy traw

mączniak traw

Mączniak prawdziwy traw to choroba grzybowa atakująca przede wszystkim zboża i trawy.

Mszyca burakowa

Aphis fabae · black bean aphid

Mszyca burakowa (Aphis fabae) to drobny owad wysysający soki buraka, fasoli, maku, ślazowca. Sama w sobie niezbyt szkodliwa, ale przenosi wi…

Odporność na pestycydy

oporność na pestycydy

Odporność na pestycydy to zdolność szkodników do przeżycia zastosowania pestycydów, które normalnie by je zniszczyły.

Okres karencji

Okres karencji to czas, który musi upłynąć między zastosowaniem pestycydu a zbiorem plonu.

Omacnica prosowianka

Ostrinia nubilalis · European Corn Borer

Omacnica prosowianka (Ostrinia nubilalis) to motyl, którego gąsienice wwiercają się w łodygi i kolby kukurydzy. Bez ochrony strata 5–25 % pl…

Owocówka jabłkóweczka

Cydia pomonella

Owocówka jabłkóweczka to motyl, którego gąsienice uszkadzają owoce jabłoni.

Parch jabłoni

Venturia inaequalis

Parch jabłoni to choroba grzybowa powodująca plamy na owocach i liściach jabłoni.

Pchełki ziemne

pchełka

Pchełki ziemne to małe chrząszcze uszkadzające liście i łodygi roślin.

Protiokonazol

Protiokonazol to fungicyd stosowany do ochrony roślin uprawnych przed chorobami grzybowymi.

Przędziorek chmielowiec

Tetranychus urticae · czerwony pająk

Przędziorek chmielowiec to pajęczak wyrządzający szkody w uprawach chmielu i innych roślinach.

Rdze zbóż

Puccinia · rust

Rdze to grupa chorób grzybowych zbóż powodowana przez rodzaj Puccinia. Trzy kluczowe: rdza żółta (P. striiformis), rdza brunatna (P. recondi…

Septorioza

Zymoseptoria tritici · STB

Septorioza (Zymoseptoria tritici, dawniej Septoria tritici) to najważniejsza grzybowa choroba liści pszenicy w Europie. Zmniejsza plon o 30–…

Stonka ziemniaczana

Colorado potato beetle · Leptinotarsa decemlineata

Stonka ziemniaczana (Leptinotarsa decemlineata) to inwazyjny chrząszcz z USA, główny szkodnik ziemniaków w Europie. Dorosłe owady i larwy zj…

Substancja czynna

składnik aktywny

Substancja czynna to chemiczny składnik pestycydu zapewniający jego aktywność biologiczną.

Twardzik pospolity (Sclerotinia)

Sclerotinia sclerotiorum

Twardzik pospolity to choroba grzybowa atakująca szerokie spektrum roślin, w tym rzepak i słonecznik.

Zaprawianie nasion

zaprawianie ziarna

Zaprawianie nasion to proces obróbki nasion substancjami chemicznymi lub biologicznymi przed siewem.

Zaraza ziemniaka

Phytophthora infestans · late blight

Zaraza ziemniaka (Phytophthora infestans) to choroba grzybopodobna ziemniaków i pomidorów. Spowodowała irlandzki głód 1845–1849. Dziś najgro…