Robotnica
Robotnice to płciowo nierozwinięte samice stanowiące zdecydowaną większość rodziny pszczelej, które wykonują całą pracę w ulu i na pożytku.
Robotnica rozwija się z zapłodnionego jajeczka przez około 21 dni (jajeczko 3 dni, larwa 6 dni, poczwarka 12 dni). Masa dorosłej robotnicy wynosi około 90–120 mg. W sezonie rodzina pszczela liczy 40 000–80 000 robotnic, zimą ich liczba spada do 10 000–20 000.
Długość życia letniej robotnicy wynosi 4–6 tygodni, zimowa robotnica żyje 4–6 miesięcy. Zadania zmieniają się z wiekiem — młode robotnice (1–10 dni) pielęgnują czerw i karmią matkę, w średnim wieku (10–20 dni) zajmują się odbieraniem nektaru, budową plastrów i służbą wartowniczą, starsze robotnice (od 21. dnia) latają i zbierają nektar, pyłek, żywicę i wodę.
Robotnice posiadają wyspecjalizowane narządy: koszyczki na tylnych nogach do transportu pyłku, gruczoły woskowe na odwłoku do produkcji wosku oraz zbiornik jadu z żądłem (zębate żądło, które po użądleniu ssaków pozostaje w skórze). W odróżnieniu od matki mają w pełni rozwinięty gruczołowy układ czaszkowo-gardłowy do produkcji mleczka pszczelego.
Robotnice bez matki mogą po 3–4 tygodniach zacząć składać niezapłodnione jajeczka — powstają wówczas tak zwane trutówki lub rodzina policyjna (stracona rodzina).