Wosk pszczeli

Wosk pszczeli wydzielają robotnice w wieku 12–18 dni z czterech par gruczołów woskowych na brzusznej powierzchni odwłoka. Płatki wosku (po 0,8 mg każdy) robotnice przerabiają żuchwami i formują w podstawowy materiał budulcowy plastra.

Pod względem chemicznym jest to złożona mieszanina estrów kwasów tłuszczowych i alkoholi długołańcuchowych, węglowodorów, kwasów i alkoholi. Temperatura topnienia waha się między 62–65 °C, temperatura krzepnięcia jest o 1–2 °C niższa. Wosk jest nierozpuszczalny w wodzie, rozpuszczalny w organicznych rozpuszczalnikach (toluen, benzyna).

Wydajność wosku ze starych plastrów przy przetapianiu w topielniku słonecznym lub parowym wynosi 60–80 % pierwotnej masy plastra. Z jednego ula można rocznie pozyskać 0,2–1 kg wosku (zależy od wymiany plastrów). Wosk sprzedawany jest do przeróbki na węzę, świece, kosmetyki i preparaty farmaceutyczne.

Resztkowe pestycydy i akarycydy (zwłaszcza fluwalinian, kumafos) akumulują się w wosku — to jeden z głównych argumentów za regularną wymianą plastrów. Nowa węza ze starej praktyki może zawierać zanieczyszczony wosk i być źródłem obciążenia chemicznego.