Matka (pszczela)
Matka to jedyna płciowo rozwinięta samica w rodzinie pszczelej, której główną funkcją jest składanie jaj i utrzymywanie spójności roju za pomocą feromonów.
Matka rozwija się z zapłodnionego jaja w mateczniku i przechodzi przez cały rozwój w ciągu około 16 dni (jajo 3 dni, larwa 5,5 dnia, poczwarka 7,5 dnia). Od robotnic różni się wyraźnie wydłużonym odwłokiem, szczątkowymi koszyczkami pyłkowymi i większą masą ciała — waha się w granicach 180–300 mg.
Po locie godowym, podczas którego kojarzy się zazwyczaj z 10–20 trutniami na lotniku, składa nasienie w zbiorniczku nasiennym (spermatheca). Ten zapas nasienia wystarcza jej na 3–5 lat intensywnego składania jaj. Płodna matka składa w sezonie 1 500–2 500 jaj dziennie, wyjątkowo nawet 3 000.
W zdrowej rodzinie pszczelej jest zawsze tylko jedna matka. Kompleks feromonowy produkowany przez matkę (tzw. substancja mateczna, kwas 9-oxo-decenowy) hamuje u robotnic rozwój jajników i inhibuje budowę mateczników. Osłabienie tego sygnału prowadzi do stanu cichej wymiany lub rojenia.
Pszczelarz obserwuje wiek i zdolności czerwienia matki. Stare lub wadliwe matki powodują słabnięcie rodziny i zazwyczaj są wymieniane co 2–3 lata. Matkę można zakupić od hodowców w tzw. klatce wysyłkowej.