Matka niezapłodniona
Matka niezapłodniona (dziewicza) to świeżo wygryziona lub dojrzewająca matka, która nie odbyła jeszcze lotu godowego, a zatem nie magazynuje nasienia i nie jest zdolna do składania zapłodnionych jajeczek.
Matka dziewicza jest fizjologicznym stadium pośrednim między larwą w mateczniku a płodną matką. Po wygryzieniu z matecznika jest ruchliwa i aktywna, lecz jeszcze niedojrzała do rozrodu — jajniki dojrzewają, zbiorniczek nasienny jest pusty.
W pierwszych 5–7 dniach po wygryzieniu przebiega dojrzewanie płciowe. Matka eksploruje ul, niszczy pozostałe mateczniki (kłuje przez wieczko) i wypiera ewentualne rywalki z innych mateczników. Ten stan „walk o tron" jest normalny przy naturalnym roju.
Obecność matki dziewiczej trudno potwierdzić — nie składa jajeczek, więc test czerwiowy nie pomaga. Bezpośrednia obserwacja (matka jest ruchliwa, smukła, lecz bez jajeczek) lub test feromonowy (brak wyraźnego zapachu matki) to dostępne metody. Niedoświadczony pszczelarz może łatwo przez pomyłkę zniszczyć matkę dziewiczą.
Transport matek dziewiczych w wysyłkowych klatkach jest ryzykowniejszy niż transport matek niosących — robotnice gorzej je przyjmują. Dlatego hodowcy wysyłają zazwyczaj matki po zapłodnieniu (najpóźniej 2–3 dni po pierwszym czerwieniu).