Orka
Także: głęboka uprawa, plow, oranie
Orka to głębokie odwracanie gleby pługiem na głębokość 20–35 cm. Tradycyjna podstawa jesiennej uprawy — narusza strukturę, niszczy chwasty, przyoruje materię organiczną.
Orka to najbardziej tradycyjny sposób uprawy gleby — pług przecina i odwraca 20–35 cm warstwę orną. W Polsce dominująca metoda od XIX wieku.
Typy pługów:
- Pług zawieszany — montowany na układzie trzypunktowym, lżejszy (do 4 odkrojnic).
- Półzawieszany / ciągniony — większe pługi 5–12 odkrojnic, podpora na kołach.
- Variopług — zmienna szerokość odkrojnic podczas jazdy.
- Pług odwracalny (reversible) — obraca odkrojnice o 180°, orze w obu kierunkach, bez przerw w pasie.
Głębokość orki:
- Płytka (15–20 cm) — do letniej uprawy po żniwach.
- Średnia (20–28 cm) — standard dla jesiennej orki pod oziminy.
- Głęboka (28–35 cm) — przeciwko zagęszczeniu podglebia, wyjątkowo 1× na 3–5 lat.
Zużycie paliwa pługiem (orientacyjnie):
- 3-odkrojnicowy do ciągnika 100 KM: 12–18 l oleju napędowego/ha.
- 5-odkrojnicowy do 200 KM: 18–25 l/ha.
- 8-odkrojnicowy do 350 KM: 22–30 l/ha.
Trendy przeciwko orce:
- No-till / bezorkowe — bez orki, siewnik wprost w ściernisko. Oszczędza paliwo (5–10 l/ha), ale wymaga wyższych dawek herbicydów.
- Min-till (minimum tillage) — tylko płytka uprawa (5–15 cm) zamiast orki. Kompromis.
- Strip-till — orka tylko w rzędach, przestrzenie między nimi pozostają nienaruszone.
W Polsce aktualnie ok. 55% orki, 30% min-till, 15% no-till.