Strych

Strych to tradycyjna czeska i środkowoeuropejska jednostka powierzchni. Słowo pochodzi z niemieckiego *Strich* (= pas, rząd, wyznaczony pas ziemi). W wielu regionach strych jest synonimem korca — obie jednostki definiowano jako powierzchnię, na którą wysiewa się 1 strych/korzec (miara objętości ≈ 93 l) zboża.

Czeski strych: 2 877 m² ≈ 0,288 ha (identyczny z praskim korcem).

Warianty regionalne:

• Czeski/praski strych: 2 877 m² ≈ 0,288 ha
• Morawski strych: 1 920–2 880 m² (0,19–0,29 ha) — zmienny
• Śląski strych: 2 877 m² (ujednolicony z czeskim po patentach Marii Teresy)
• Duży strych (leśny): nawet dwukrotność

W niektórych regionach południowo-wschodniej Moraw i Słowacji strych był zdecydowanie mniejszy niż czeski korzec (≈ 0,2 ha) — dlatego zawsze w źródłach archiwalnych należy sprawdzić lokalną definicję.

Historyczne zastosowanie:

• Kataster terezjański (1748) — powierzchnie pól, łąk i pastwisk zapisane w strychach/jitrach.
• Patenty pańszczyźniane — obowiązki pańszczyźniane wynikały z liczby strychów.
• Księgi urbarialne XVII–XVIII w. — podatkowa ewidencja drobnej własności.

Związek z innymi jednostkami:

• 1 strych = 1 korzec (w czeskiej standaryzacji po 1764)
• 2 strychy = 1 jitro (≈ 0,575 ha)
• 64 strychy = 1 łan (≈ 18 ha)
• 3,48 strycha = 1 ha

Dziś jeszcze spotykamy strych:

• Kataster nieruchomości — stare zapisy sprzed reformy metrycznej 1919.
• Genealogia / rodowody — metryki i ksiegi gruntowe zawierają powierzchnie w strychach.
• Nazwy miejscowe — "Strychy", "Na strychu", "Strychová pole" w niektórych gminach.

Praktyczne przeliczenia:

• 1 strych = 0,288 ha = 28,8 a = 2 877 m²
• 1 strych ≈ 0,712 akra
• 3,48 strycha = 1 hektar

Po reformie metrycznej w ČSR (1919) strych oficjalnie zniesiony jako obowiązująca jednostka. Do rozumienia starych dokumentów jednak niezbędny.

Zob. też Korzec (synonim), Jitro (= 2 strychy), Łan, Hektar (ha).