AEKO (Działania rolno-środowiskowo-klimatyczne)

AEKO (Działania rolno-środowiskowo-klimatyczne) to odrębny program dotacyjny w ramach WPR 2024, nagradzający 5-letnie zobowiązania do ekologicznie przyjaznych praktyk. Wyższe stawki niż schemat EKO, ale ostrzejsze zasady i sankcje za naruszenia. Główne działania AEKO w Polsce 2024:

• Ochrona trwałych użytków zielonych (TUZ) — koszenie w późniejszych terminach (po wylęgu ptaków),według stawki ogłoszonej przez ARiMR na dany rok w zależności od podtypu.
• Pasy biocenotyczne — mieszanki kwitnące na polu, ok.według stawki ogłoszonej przez ARiMR na dany rok (więcej niż EFA).
• Korytarz ekologiczny — ciągłe linie zieleni krajobrazowej,według stawki ogłoszonej przez ARiMR na dany rok.
• Rolnictwo ekologiczne (RE) — certyfikowane bio, dodatkowe stawki na hektar według uprawy.
• Trwały wypas —według stawki ogłoszonej przez ARiMR na dany rok według kategorii ONW.
• Zwiększone zadarnianie gruntów ornych — przekształcenie GO na TUZ, rekompensata utraconych plonów.
• Sady ekstensywnych gatunków owocowych —według stawki ogłoszonej przez ARiMR na dany rok. Zasady:
• Umowa 5-letnia — naruszenie = zwrot dopłat za wszystkie poprzednie lata.
• Niekompatybilności — niektóre podtypy nie mogą być łączone (np. AEKO TUZ + intensywny wypas).
• Kontrola na miejscu — inspekcja ARiMR 5–10% wnioskodawców rocznie + teledetekcja. Dla polskiego rolnika:
• AEKO opłaca się, jeśli rolnik ma długoterminową strategię (nastawienie na bio, kształtowanie krajobrazu, ochronę zasobów wodnych).
• Dla klasycznej farmy intensywnej zwrot z inwestycji bywa gorszy niż EKO premium (więcej formalności, wyższe ryzyko sankcji).
• Wnioskodawcom zalecamy najpierw złożyć schemat EKO premium, a następnie stopniowo dodawać podtypy AEKO według możliwości.