Tritikale
Tritikale jest sztucznym hybrydem pszenicy (Triticum) i żyta (Secale), łączącym potencjał plonotwórczy pszenicy z odpornością i przystosowaniem żyta. Uprawia się ją głównie jako paszowe zboże, a w ostatnich latach także jako roślinę energetyczną (GPS, biogaz), korzystną na mniej urodzajnych stanowiskach.
Zdjęcie: MarkusHagenlocher (úpravy: God Emperor, Rasbak), CC BY-SA 3.0 (źródło)
Agronomia
- Norma wysiewu
- 280–380 kiełkujących ziaren/m²
- Nawożenie
- N 100–140 kg/ha w podzielonych dawkach; wymagania niższe niż pszenica, wyższe niż żyto
- Plon
- 5–8 t/ha
- Zbiór
- przełom czerwca i lipca
- Wykorzystanie
- paszowe ziarno (drób, świnie, bydło), GPS (biogaz), eksperymenty spożywcze
Zmianowanie
- 1 Przedplon
Tritikale nie jest wymagająca co do przedplonu — znosi nawet gorsze stanowisko w zmianowaniu, jednak przedplon roślin strączkowych lub okopowych jest korzystny.
- 2 Przygotowanie gleby
Orka 20–22 cm, wyrównanie łóżka siewnego. Tritikale dobrze rośnie na glebach lekkich i średnio ciężkich przy pH 5,5–7,0.
- 3 Siew
Siew październik (forma ozima), głębokość 3–5 cm, norma wysiewu 280–380 kiełkujących ziaren/m².
- 4 Nawożenie
Azot 100–140 kg/ha w podzielonych dawkach (start wegetacji, strączkowanie). Wyższa zawartość N wspiera plon, ale zwiększa ryzyko wylegania.
- 5
- 6 Zbiór
Zbiór na przełomie czerwca i lipca, przy wilgotności 14–16 %. Tritikale dojrzewa szybko i ma skłonność do wypadania.
Choroby i szkodniki
Odmiany 54
Szczegóły odmian dostępne są wyłącznie w wersji czeskiej — to urzędowe opisy ÚKZÚZ (czeski urząd) dla odmian zarejestrowanych w Czechach.
| Odmiana | Typ | Wczesność | Rejestracja | Zachowujący odmianę |
|---|---|---|---|---|
| Agostino | — | — | 2011 | Lantmännen Seed BV |
| Agrano | — | — | 2008 | Pflanzenzucht SaKa GmbH & Co. KG |
| Algoso | — | — | 2010 | DANKO Hodowla Roslin, Sp. z o.o. |
| Amarillo 105 | — | — | 2011 | Saatzucht Dr. Hege GbRmbH |
| Baltiko | — | — | 2011 | DANKO Hodowla Roslin, Sp. z o.o. |
| Bogart | — | — | 2022 | PZO-Pflanzenzucht Oberlimpurg |
| Cando | — | — | 2008 | Lantmännen Seed BV |
| Cappricia | — | — | 2017 | Lantmännen Seed BV |
| Cedrico | — | — | 2017 | Lantmännen Seed BV |
| Claudius | — | — | 2015 | NORDSAAT Saatzucht GmbH |
| Dagro | — | — | 1988 | DANKO Hodowla Roslin, Sp. z o.o. |
| Disco | — | — | 1997 | DANKO Hodowla Roslin, Sp. z o.o. |
| Dublet | — | — | 2007 | DANKO Hodowla Roslin, Sp. z o.o. |
| Gabo | — | — | 1999 | I.H.A.R. Radzików |
| Gutek | — | — | 2005 | Hodowla Roslin Strzelce, Sp. z o.o. Grupa IHAR |
| Hortenso | — | — | 2008 | DANKO Hodowla Roslin, Sp. z o.o. |
| Hugo | — | — | 2020 | Hodowla Roslin Strzelce, Sp. z o.o. Grupa IHAR |
| Inpetto | — | — | 2007 | Lantmännen Seed BV |
| Kargo | — | — | 2005 | Hodowla Roslin Strzelce, Sp. z o.o. Grupa IHAR |
| Kitaro | — | — | 2003 | DANKO Hodowla Roslin, Sp. z o.o. |
| Kolor | — | — | 1996 | SELGEN, a.s. |
| Korm | — | — | 1988 | SELGEN, a.s. |
| Kvido | — | — | 2014 | AGROGEN, spol. s r.o. |
| Lamberto | — | — | 2003 | DANKO Hodowla Roslin, Sp. z o.o. |
| Legalo | — | — | 2004 | DANKO Hodowla Roslin, Sp. z o.o. |
| Lupus | — | — | 2003 | NORDSAAT Saatzucht GmbH |
| Mamut | — | — | 2019 | DANKO Hodowla Roslin, Sp. z o.o. |
| Marko | — | — | 2001 | I.H.A.R. Radzików |
| Modus | — | — | 1998 | NORDSAAT Saatzucht GmbH |
| Mungis | — | — | 2008 | KWS LOCHOW GMBH |
| Nagano | — | — | 2012 | DANKO Hodowla Roslin, Sp. z o.o. |
| Octavio | — | — | 2021 | Hodowla Roslin Strzelce, Sp. z o.o. Grupa IHAR |
| Pawo | — | — | 2008 | Hodowla Roslin Strzelce, Sp. z o.o. Grupa IHAR |
| Porto | — | — | 2020 | DANKO Hodowla Roslin, Sp. z o.o. |
| Presley | — | — | 2022 | PZO-Pflanzenzucht Oberlimpurg |
| Presto | — | — | 1990 | DANKO Hodowla Roslin, Sp. z o.o. |
| Promiso | — | — | 2026 | Lantmännen Seed BV |
| Puzon | — | — | 2016 | DANKO Hodowla Roslin, Sp. z o.o. |
| Ring | — | — | 1991 | SELGEN, a.s. |
| Rivolt | — | — | 2024 | AGRI OBTENTIONS SA |
| Securo | — | — | 2013 | Pflanzenzucht SaKa GmbH & Co. KG |
| Sekundo | — | — | 2000 | Hodowla Roslin Szelejewo Sp. z o.o. |
| SU Askadus | — | — | 2021 | NORDSAAT Saatzucht GmbH |
| SU Liborius | — | — | 2021 | NORDSAAT Saatzucht GmbH |
| SW Talentro | — | — | 2007 | Lantmännen Seed BV |
| Temuco | — | — | 2021 | Lantmännen Seed BV |
| Ticino | — | — | 2003 | Pflanzenzucht SaKa GmbH & Co. KG |
| Todan | — | — | 2008 | Hodowla Roslin Strzelce, Sp. z o.o. Grupa IHAR |
| Tornado | — | — | 2004 | Hodowla Roslin Strzelce, Sp. z o.o. Grupa IHAR |
| Triagent | — | — | 2025 | Saatzucht Donau Ges.m.b.H. & CoKG |
| Triamant | — | — | 2004 | KWS LOCHOW GMBH |
| Tricolor | — | — | 2002 | SAS Florimond Desprez Veuve et Fils |
| Trigold | — | — | 2009 | KWS LOCHOW GMBH |
| Tulus | — | — | 2009 | NORDSAAT Saatzucht GmbH |
Często zadawane pytania
Jakie są zalety tritikale w porównaniu do pszenicy i żyta?
Tritikale łączy dobry plon pszenicy z odpornością żyta na niekorzystne warunki (zimno, kwaśna gleba, susza). Jest odpowiednia na mniej urodzajne stanowiska, gdzie pszenica nie osiąga pełnego potencjału.
Do czego wykorzystuje się tritikale?
Głównie jako paszowe ziarno dla drobiu, świń i bydła. Coraz częściej uprawia się ją także na cały łan (GPS) do produkcji biogazu. Wykorzystanie spożywcze jest marginalne.
Czy tritikale jest odporne na mrozy?
Ozimna tritikale jest bardziej odporna niż ozimy jęczmień, ale mniej odporna niż żyto. Znosi około −18 do −22 °C w strefie krzewienia przy pokrywie śnieżnej.