Vojtęska setna
Vojtęska setna (Medicago sativa) jest wieloletnią rośliną pastewną z głębokim systemem korzeniowym (3–5 m), odporną na suszę i zdolną wiązać 200–300 kg N/ha rocznie. Dostarcza wysokiej jakości paszę (siano, kiszonka, granulaty) o zawartości białka 18–24 % w suchej masie i zbierana jest 3–5 razy w roku.
Zdjęcie: Amédée Masclef, Public domain (źródło)
Agronomia
- Norma wysiewu
- 15–20 kg/ha (w czystym łanie); 8–12 kg/ha w mieszance trawnej
- Nawożenie
- N minimalne (biologiczne wiązanie); P 50–70 kg P₂O₅/ha; K 120–200 kg K₂O/ha; Ca (wapnowanie) kluczowe przy pH poniżej 6,5; bor 1 kg/ha
- Plon
- 10–18 (sucha masa za cały sezon, 3–5 koszeń) t/ha
- Zbiór
- 3–5 koszeń rocznie; koszenia na początku kwitnienia (10 % roślin w kwiecie); w Polsce zazwyczaj 3–4 koszenia
- Wykorzystanie
- siano, kiszonka, dehydratowane granulaty (najwyższej jakości białko paszowe), zielona pasza, roślina miododajna
Zmianowanie
- 1 Przedplon i zmianowanie
Vojtęska nie może być uprawiana na tym samym polu wcześniej niż co 6–8 lat (zmęczenie gleby, wertykilium, fuzarium). Najlepsze przedplony to zboża.
- 2 Przygotowanie gleby i wapnowanie
Głęboka orka (28–30 cm) dla rozwoju korzeni. Wapnowanie przy pH 6,5–7,5 jest kluczowe — wojtęska jest bardzo wrażliwa na kwasowość. Drobne łóżko siewne.
- 3 Siew
Siew wczesną wiosną (luty–kwiecień) lub latem po zbiorze zbóż (lipiec). Głębokość 1–2 cm, norma wysiewu 15–20 kg/ha. Można dosiewać pod wiosenne zboża.
- 4 Nawożenie
Potas i fosfor według analiz gleby są kluczowymi składnikami; K 120–200 kg K₂O/ha aplikuje się po koszeniach. Bor 1 kg/ha wspomaga tworzenie guzków.
- 5 Zbiór
Koszenia należy przeprowadzać na początku kwitnienia (10–20 % roślin w kwiecie) dla optymalnej kombinacji plonu i jakości. Pozostawić łan minimalnie 15 cm nad ziemią.
- 6 Pielęgnacja łanu
Vojtęska wytrzymuje 4–6 lat; po przezimowaniu należy monitorować gęstość łanu. W przypadku ubytków dosiewać lub przejść na inne wykorzystanie powierzchni.
Choroby i szkodniki
Odmiany 33
Szczegóły odmian dostępne są wyłącznie w wersji czeskiej — to urzędowe opisy ÚKZÚZ (czeski urząd) dla odmian zarejestrowanych w Czechach.
| Odmiana | Typ | Wczesność | Rejestracja | Zachowujący odmianę |
|---|---|---|---|---|
| Alpha | — | — | 2006 | Barenbrug Holland B.V. |
| Andantino | — | — | 2024 | DLF Seeds A/S |
| Aneta | — | — | 2017 | AGROGEN, spol. s r.o. |
| Bobrava | — | — | 1978 | AGROGEN, spol. s r.o. |
| Callina | — | — | 2021 | RAGT 2n |
| Cigale | — | — | 2024 | DLF Seeds A/S |
| Concerto | — | — | 2010 | DLF Seeds A/S |
| Dorka | — | — | 2021 | AGROGEN, spol. s r.o. |
| Europe | — | — | 1972 | SAS Florimond Desprez Veuve et Fils |
| Holyna | — | — | 2009 | AGROGEN, spol. s r.o. |
| Chapka | — | — | 2023 | Lidea France SAS |
| Jarka | — | — | 1995 | AGROGEN, spol. s r.o. |
| Jitka | — | — | 1995 | AGROGEN, spol. s r.o. |
| Kamila | — | — | 2006 | AGROGEN, spol. s r.o. |
| Kara | — | — | 1986 | SAS Florimond Desprez Veuve et Fils |
| Litava | — | — | 2008 | AGROGEN, spol. s r.o. |
| Lucia | — | — | 1990 | Národné poľnohospodárske a potravinárske centrum |
| Magda | — | — | 1986 | AGROGEN, spol. s r.o. |
| Manon | — | — | 2017 | Výzkumný ústav pícninářský, spol. s r.o. |
| Mezzo | — | — | 2021 | DLF Seeds A/S |
| Morava | — | — | 1990 | AGROGEN, spol. s r.o. |
| Niva | — | — | 1995 | AGROGEN, spol. s r.o. |
| Nora | — | — | 2017 | AGROGEN, spol. s r.o. |
| Orca | — | — | 1973 | SEMENCES DE FRANCE |
| Oslava | — | — | 2003 | AGROGEN, spol. s r.o. |
| Palava | — | — | 1967 | AGROGEN, spol. s r.o. |
| Regia | — | — | 1990 | SELEKT, Výskumný a šľachtiteľský ústav a.s. |
| Resis | — | — | 1986 | DLF Seeds A/S |
| Tereza | — | — | 2009 | AGROGEN, spol. s r.o. |
| Vanda | — | — | 1995 | Výskumný ústav rastlinnej výroby |
| Vendulka | — | — | 2018 | AGROGEN, spol. s r.o. |
| Vlasta | — | — | 1995 | AGROGEN, spol. s r.o. |
| Zuzana | — | — | 1990 | AGROGEN, spol. s r.o. |
Często zadawane pytania
Jak głęboko sięgają korzenie wojtęski?
Vojtęska tworzy korzeń palowy sięgający aż 3–5 m w głąb. Dzięki temu czerpie wodę z głębokich warstw gleby i jest znacznie bardziej odporna na suszę niż rośliny o płytkim systemie korzeniowym.
Ile razy w roku zbiera się wojtęskę?
W Polsce wojtęska zbierana jest zazwyczaj 3–4 razy w roku, w cieplejszych rejonach może być aż 5 koszeń. Każde koszenie odbywa się na początku kwitnienia dla optymalnej jakości paszy.
Dlaczego wapnowanie jest tak ważne dla wojtęski?
Vojtęska jest bardzo wrażliwa na kwasową reakcję gleby. Przy pH poniżej 6,0 łany są rzadkie, bakterie guzkowe źle funkcjonują, a wiązanie azotu maleje. Optymalne pH to 6,5–7,5.
Jak długo wojtęska wytrzymuje na stanowisku?
Dobrze prowadzone łany wojtęski są produktywne przez 4–6 lat. Po tym czasie gęstość łanu maleje, wzrasta udział chwastów, a plon spada — pole należy odnowić inną rośliną.