Chwościk buraka
Cercospora beticola
Chwościk buraka jest najpowszechniejszą i najważniejszą chorobą liści cukrowej. Na liściach tworzą się drobne okrągłe plamy ze jasnym środkiem i ciemnobrązowym do czerwono-fioletowego obrzeżem; przy silnym porażeniu plamy zlewają się, a liście obumierają. Roślina zastępuje obumarłe liście nowymi kosztem gromadzenia cukru w bulwie, co prowadzi do spadku plonów i zawartości cukru. Choroba rozprzestrzenia się w ciepłej i wilgotnej pogodzie w drugiej połowie wegetacji.
Sprawca
Grzyb Cercospora beticola
Objawy
Pierwszymi objawami są drobne okrągłe plamy (2–3 mm) z popielato-szarym środkiem i wyraźnie ograniczonym ciemnobrązowym do czerwono-fioletowego obrzeżem. W centrum plam w wilgotnych warunkach widoczne są drobne czarne skupiska konidioforów. Plamy stopniowo się zlewają, liść żółknie, brązowieje i obumiera; najpierw atakowane są starsze zewnętrzne liście. Silnie porażone łany wyglądają jak spalone.
Rośliny gospodarze
- Cukrowa burak
- Burak pastewny
- Szpinak i burak sałatowy (mniej znacząco)
Warunki rozprzestrzeniania
Grzyb rozprzestrzenia się przez konidia przenoszone wiatrem, deszczem i techniką rolniczą. Optimum do infekcji to ciepła i wilgotna pogoda (około 25–30 °C w ciągu dnia, nocne nawilżenie liści). Źródłem pierwotnej infekcji są porażone resztki pożniwne buraka i gleba, dlatego ryzyko jest najwyższe na polach z krótkim odstępem buraka.
Szkodliwość i próg ochrony
Chwościk buraka należy do ekonomicznie najpoważniejszych chorób cukrowej. Powtarzająca się utrata powierzchni liści i jej odbudowa pochłania cukry; straty w plonach bulw i zawartości cukru mogą przy zaniedbanej ochronie osiągnąć dziesiątki procent. Interwencja następuje według sygnalizacji na początku wystąpienia pierwszych plam.
Cykl życiowy i źródło infekcji
Grzyb przezimowuje jako mycelium i pseudostromata na resztkach pożniwnych buraka w glebie, gdzie przetrwa nawet kilka lat. Wiosną produkuje konidia inicjujące pierwotną infekcję; w ciepłe i wilgotne lato odbywa się szereg infekcji policyklicznych. Krótki zmiennik z burakiem gromadzi inokulum w glebie.
Substancje czynne do ochrony
Przegląd powszechnie zarejestrowanych substancji czynnych fungicydów. Rejestrację i dawkowanie zawsze weryfikuj w Rejestrze środków ochrony roślin ÚKZÚZ.
- difenoconazole + fenpropidin
- epoxiconazole + thiophanate-methyl
- azoxystrobin + difenoconazole
- preparaty miedziowe
Ochrona i profilaktyka
Podstawą jest uprawa odmian tolerancyjnych, przestrzeganie zmienności z odstępem buraka (co najmniej 3 lata) oraz włączenie porażonej reszty. Ochrona fungicydowa rozpoczyna się według sygnalizacji na początku wystąpienia i powtarza się w zależności od presji choroby; konieczne jest stosowanie różnych substancji czynnych z powodu szerokiej odporności Cercospora beticola. Rejestrację i dawkowanie należy sprawdzić w Rejestrze środków ochrony roślin.
Zagrożone rośliny 1
Często zadawane pytania
Jak chwościk buraka obniża plon cukrowej?
Porażone liście obumierają, a roślina musi je zastępować tworzeniem nowych, co pochłania energię i cukry, które w przeciwnym razie zostałyby zgromadzone w bulwie. W rezultacie następuje niższy plon bulw i spadek zawartości cukru.
Kiedy interweniuje się przeciwko chwościkowi buraka?
Zabiegi rozpoczynają się według sygnalizacji zaraz na początku wystąpienia pierwszych plam, zazwyczaj w drugiej połowie lata, a w zależności od przebiegu pogody i presji choroby mogą być powtarzane przy zachowaniu zmiany substancji czynnych.
Jak odróżnić chwościk buraka od plamistości ramulariowej?
Chwościk buraka tworzy mniejsze plamy z wyraźnym ciemnobrązowym do czerwono-fioletowego obrzeżem, podczas gdy plamistość ramulariowa ma plamy jaśniejsze, większe i z mniej ostrym brzegiem. Dokładne odróżnienie potwierdzi analiza, jednak ochrona w dużej mierze się pokrywa.
Dlaczego w przypadku chwościka buraka występuje szeroka odporność?
Cercospora beticola ma wysoką zdolność reprodukcyjną, a w Polsce i Europie opisano spadek skuteczności wielu azoli i strobiluryn. Dlatego zaleca się stosowanie różnych substancji czynnych o odmiennym mechanizmie działania oraz uzupełnianie ich preparatami multisystemowymi.