Koniczyna łąkowa
Koniczyna łąkowa (Trifolium pratense) jest najważniejszą rośliną pastewną strączkową w Polsce, uprawianą na zieloną paszę, siano, kiszonkę i silos z wysoką zawartością białka (18–22 % w suchej masie). Biologicznie wiąże azot atmosferyczny i jest kluczowym elementem zmianowania dla poprawy żyzności gleby.
Zdjęcie: Ivar Leidus, CC BY-SA 4.0 (źródło)
Agronomia
- Norma wysiewu
- 8–14 kg/ha (w czystym łanie); 4–8 kg/ha w mieszankach koniczyny z trawami
- Nawożenie
- N minimalne (biologiczne wiązanie); P 40–60 kg P₂O₅/ha; K 80–130 kg K₂O/ha; wapnowanie przy pH poniżej 6,0
- Plon
- 8–14 (suchej masy za cały sezon zbiorów, 2–3 koszenia) t/ha
- Zbiór
- 2–3 koszenia rocznie; pierwsze koszenie na początku kwitnienia (czerwiec), drugie koszenie w sierpniu
- Wykorzystanie
- zielona pasza, siano, kiszonka, silos, zielone nawożenie, roślina miododajna
Zmianowanie
- 1 Przedplon i zmianowanie
Koniczyna łąkowa jest doskonałym przedplonem dla zbóż ozimych. Nie może być uprawiana wielokrotnie — minimalna przerwa 4–5 lat (ryzyko chorób glebowych i zmęczenie gleby dla koniczyny).
- 2 Przygotowanie gleby
Drobne łóżko siewne z dobrą zdolnością do nagrzewania. Koniczyna dobrze rośnie na glebach średnio ciężkich, neutralnych o pH 6,0–7,0. Wrażliwa na kwasowość i zalewanie.
- 3 Siew (pod roślinę okrywową)
Najczęściej podsiew pod zboża jare (owies, jęczmień jary) na wiosnę. Norma wysiewu 8–14 kg/ha, głębokość siewu 1–2 cm (bardzo płytko — małe nasiona).
- 4 Nawożenie
Fosfor i potas według analiz gleby, wapnowanie przy kwaśnej reakcji gleby. Azot nie jest uzupełniany (biologiczne wiązanie), potas jest najważniejszym składnikiem pokarmowym.
- 5
- 6 Pielęgnacja i przezimowanie
Monitorować występowanie zgnilizny twardzikowej po zimie. Koniczyna łąkowa jest dwuletnią lub krótkoterminową rośliną wieloletnią — zazwyczaj uprawiana jest przez 1–2 lata.
Choroby i szkodniki
Odmiany 81
Szczegóły odmian dostępne są wyłącznie w wersji czeskiej — to urzędowe opisy ÚKZÚZ (czeski urząd) dla odmian zarejestrowanych w Czechach.
| Odmiana | Typ | Wczesność | Rejestracja | Zachowujący odmianę |
|---|---|---|---|---|
| Agil | — | — | 2009 | SELGEN, a.s. |
| Amalthea | — | — | 2025 | DLF Seeds, s.r.o. |
| Amos | — | — | 1998 | DLF Seeds, s.r.o. |
| Astur | — | — | 2007 | Forschungsanstalt Agroscope Reckenholz-Tänikon ART |
| Atlantis | — | — | 2012 | Norddeutsche Pflanzenzucht Hans-Georg Lembke KG |
| Beskyd | — | — | 1996 | DLF Seeds, s.r.o. |
| Bivoj | — | — | 2007 | DLF Seeds, s.r.o. |
| Blizard | — | — | 2010 | OSEVA UNI, a.s. |
| Bonus | — | — | 2008 | SELGEN, a.s. |
| Branisko | — | — | 1980 | Výskumný ústav rastlinnej výroby |
| Brisk | — | — | 2009 | SELGEN, a.s. |
| Callisto | — | — | 2011 | DLF Seeds, s.r.o. |
| Cyklon | — | — | 1998 | OSEVA UNI, a.s. |
| Cyllene | — | — | 2015 | DLF Seeds, s.r.o. |
| Dolina | — | — | 1999 | DLF Seeds, s.r.o. |
| Dolly | — | — | 1998 | OSEVA UNI, a.s. |
| Elara | — | — | 2014 | DLF Seeds, s.r.o. |
| Emarwan | — | — | 2022 | Pure-Seed Testing, Inc. |
| Euphoria | — | — | 2021 | DLF Seeds, s.r.o. |
| Feng | — | — | 2015 | OSEVA UNI, a.s. |
| Folarin | — | — | 2024 | DLF Seeds, s.r.o. |
| Fresko | — | — | 2007 | DLF Seeds, s.r.o. |
| Ganymed | — | — | 2016 | DLF Seeds, s.r.o. |
| Garant | — | — | 2008 | SELGEN, a.s. |
| Garbin | — | — | 2025 | OSEVA UNI, a.s. |
| Gert | — | — | 2022 | OSEVA UNI, a.s. |
| Gregale | — | — | 2016 | OSEVA UNI, a.s. |
| Hajan | — | — | 2020 | OSEVA UNI, a.s. |
| Hammon | — | — | 2013 | DLF Seeds, s.r.o. |
| Helike | — | — | 2016 | DLF Seeds, s.r.o. |
| Himalia | — | — | 2012 | DLF Seeds, s.r.o. |
| Horal | — | — | 1966 | SEMPRA PRAHA a.s. |
| Chaldene | — | — | 2019 | DLF Seeds, s.r.o. |
| Chlumecký | — | — | 1935 | SELGEN, a.s. |
| Javorina | — | — | 1984 | Výskumný ústav rastlinnej výroby |
| Jičínský | — | — | 1943 | AGROGEN, spol. s r.o. |
| Kallichore | — | — | 2020 | DLF Seeds, s.r.o. |
| Kalyke | — | — | 2017 | DLF Seeds, s.r.o. |
| Kvarta | — | — | 1974 | DLF Seeds, s.r.o. |
| Margot | — | — | 1996 | Výskumný ústav rastlinnej výroby |
| Megalic | — | — | 2020 | DLF Seeds, s.r.o. |
| Morning | — | — | 2026 | DLF Seeds, s.r.o. |
| Nemaro | — | — | 2008 | SAATZUCHT STEINACH GmbH & Co KG |
| Nodula | — | — | 2005 | DLF Seeds, s.r.o. |
| Ostro | — | — | 2010 | OSEVA UNI, a.s. |
| Pasima | — | — | 2020 | DLF Seeds, s.r.o. |
| Pavo | — | — | 2009 | Forschungsanstalt Agroscope Reckenholz-Tänikon ART |
| Presto | — | — | 2018 | Ing. Hana Jakešová, CSc. |
| Radan | — | — | 1981 | SELGEN, a.s. |
| Radegast | — | — | 1978 | DLF Seeds, s.r.o. |
| Ragnar | — | — | 2024 | SELGEN, a.s. |
| Rasmus | — | — | 2014 | OSEVA UNI, a.s. |
| Respect | — | — | 2010 | SELGEN, a.s. |
| Rezista | — | — | 2005 | DLF Seeds, s.r.o. |
| Ronalee | — | — | 2026 | DLF Seeds, s.r.o. |
| Sakiba | — | — | 2019 | DLF Seeds, s.r.o. |
| Sigord | — | — | 1992 | Výskumný ústav rastlinnej výroby |
| Sinope | — | — | 2018 | DLF Seeds, s.r.o. |
| Slavín | — | — | 2006 | AGROGEN, spol. s r.o. |
| Slavoj | — | — | 2006 | AGROGEN, spol. s r.o. |
| Sprint | — | — | 1996 | OSEVA UNI, a.s. |
| Spurt | — | — | 2009 | OSEVA UNI, a.s. |
| Start | — | — | 1973 | OSEVA UNI, a.s. |
| Stream | — | — | 2018 | OSEVA UNI, a.s. |
| Suez | — | — | 2001 | AGROGEN, spol. s r.o. |
| Tábor | — | — | 1989 | TAGRO Červený Dvůr, spol. s r.o. |
| Taigete | — | — | 2023 | DLF Seeds, s.r.o. |
| Tempus | — | — | 1988 | OSEVA UNI, a.s. |
| Titus | — | — | 2008 | SAATZUCHT STEINACH GmbH & Co KG |
| Tricar | — | — | 2022 | RAGT 2n |
| Trubadur | — | — | 2011 | TAGRO Červený Dvůr, spol. s r.o. |
| Van | — | — | 2012 | OSEVA UNI, a.s. |
| Vanessa | — | — | 2003 | Forschungsanstalt Agroscope Reckenholz-Tänikon ART |
| Vendelín | — | — | 2005 | AGROGEN, spol. s r.o. |
| Vesna | — | — | 1992 | DLF Seeds, s.r.o. |
| Viglana | — | — | 1992 | Výskumný ústav rastlinnej výroby |
| Vinovia | — | — | 2025 | DLF Seeds, s.r.o. |
| Viola | — | — | 2015 | Przedsiebiorstwo Produkcyjno-Handlowe "CENTNAS" Sp. z o.o. |
| Vltavín | — | — | 1992 | AGROGEN, spol. s r.o. |
| Vulkán | — | — | 1992 | OSEVA UNI, a.s. |
| Zefyr | — | — | 2014 | OSEVA UNI, a.s. |
Często zadawane pytania
Ile azotu wiąże koniczyna łąkowa?
Koniczyna łąkowa może wiązać 150–250 kg N/ha rocznie dzięki symbiotycznym bakteriom Rhizobium. Ta wartość zależy od kondycji łanu, warunków glebowych i pogody.
Dlaczego koniczyna jest siana pod roślinę okrywową?
Podsiew pod roślinę okrywową chroni drobne kiełki koniczyny przed konkurencją chwastów i słońcem w pierwszym roku. Zboże działa jak „parasol" i koniczyna zakorzenia się w jego cieniu.
Jak długo utrzymuje się łan koniczyny łąkowej?
Koniczyna łąkowa jest krótkoterminową rośliną wieloletnią — łan jest produktywny przez 1–2 lata, wyjątkowo 3 lata. Potem znacznie spada gęstość i plon.
Jaki plon suchej masy daje koniczyna?
Przy 2–3 koszeniach koniczyna łąkowa osiąga 8–14 t suchej masy/ha rocznie. Na dobrych stanowiskach z korzystnymi opadami plon może przekroczyć 14 t/ha.